خانه / دندانپزشکی / علت آفت دهان چیست؟ + روش های پیشگیری و درمان

علت آفت دهان چیست؟ + روش های پیشگیری و درمان

آفت دهان, دلایل ایجاد آفت دهان, راه های پیشگیری از آفت دهان, درمان آفت دهان

علت آفت دهان چیست؟ + روش های پیشگیری و درمان

اگر دچار ضایعه ای در دهان می شوید، اعم از مشکل دردناک یا بدون درد بهتر است به پزشک مراجعه کنید. انجام بررسی های پزشکی و آزمایش خون برای شما لازم است تا مشکل به درستی تشخیص داده شود.

۱۰ درصد آفت ها بدون دلیل بروز می کنند

متاسفانه دلیل اصلی بروز ۵ تا ۱۰ درصد آفت ها مشخص نیست. بروز این آفت ها به تغذیه و به دلایل نادر دیگر بستگی ندارد. در این موارد کاری از دست متخصصان نیز بر نمی آید، چون برخی افراد بدون دلیل خاصی سالانه ۳ تا ۴ بار با این مشکل دردناک مواجه می شوند. پیش از این چنین مشکلاتی را با تجویز داروهای محرک سیستم ایمنی (مانند ایزوپرینوزین) درمان می کردند، اما این دارو از بازار جمع آوری شده است. در نتیجه امروزه راه حل مناسب و مشخصی برای مقابله با این مشکل وجود ندارد.

بروز آفت به دلیل مصرف برخی داروها

مصرف زیاد داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (داروهای مسکن) نیز باعث بروز آفت می شود. برخی افراد برای تسکین سردرد و درد عادت ماهانه به طور مرتب و بدون در نظر داشتن عوارض آنها، از این داروها استفاده می کنند. اما بهتر است بدانید که این داروها که شامل آسپیرین، ایبوپروفن، دیکلوفناک، مفنامیک اسید و ناپروکسن هستند امکان بروز آفت را فراهم می کنند. با وجود اینکه علت ارتباط بین مصرف این داروها و آفت در تحقیقات مشخص نشده است، اما مصرف منظم و طولانی مدت آنها زمینه ی ایجاد آفت ها را فراهم می سازد.

بروز آفت ها به دلیل عفونت های دندانی

جوانه زدن دندان عقل یا وجود دندان عفونی در دهان نیز ممکن است باعث بروز آفت شود. این مسئله در ۲۰ درصد بیماران دیده می شود. در این صورت نیز دلیل اصلی بروز مشکل مشخص نیست، اما با کشیدن دندان مشکل از بین می رود.

آفت علامت مشکلات خونی

آنمی (کم خونی) به دلیل کاهش شدید میزان هموگلوبین خون (همان پروتئینی که باعث قرمزی رنگ آن می شود) بروز می کند. این سلول ها از طریق آهن جذب شده از طریق مواد غذایی ساخته می شوند و وظیفه ی انتقال اکسیژن از ریه ها به سمت ارگان ها را بر عهده دارند.

آفت دهان در بین بیمارانی که تحت شیمی درمانی هستند رایج است

زمانی که میزان این سلول های خونی کاهش پیدا می کند، اکسیژن کافی به بافت ها و بخصوص عضلات نمی رسد. این مشکل در طولانی مدت باعث ایجاد خستگی جسمی شدید می شود. در برخی موارد، آفت ها در نتیجه ی بروز کمبود این سلولهای خونی بروز می کنند، هر چند این مسئله چندان شایع نیست. هنوز ارتباط دقیق این دو مشکل مشخص نشده است، اما زمانی که کم خونی برطرف می شود، آفت ها نیز از بین می روند.

آفت ها نتیجه ی یک بیماری خودایمنی پوستی

در پی بروز یک ضایعه ی پوستی، یک واکنش خودایمنی نیز بروز می کند و باعث تشکیل حباب هایی در پوست یا مخاط داخلی می شود. این مشکل یک بیماری خودایمنی است و ممکن است آفت ها نیز در موارد نادری همراه این بیماری ژنتیکی بروز کنند.

آفت ها و بیماری بهجت

بیماری بهجت یک بیماری نادر خودایمنی با منشا ناشناخته است. از ویژگی های این بیماری بروز آفت های دهانی و آفت های دستگاه تناسلی است که به همراه علائم عصبی، بینایی و عروقی بروز می کند. در ۹۵ درصد بیماران، آفت های دهانی کوچک و دردناک بین ۱۰ تا ۱۰۰ عدد دیده می شود.

آفت ها در اثر عوارض جانبی شیمی درمانی

از هر دو بیمار، یک بیمار تحت شیمی درمانی یا پرتودرمانی دچار آفت می شود. آفت ها در بین بیمارانی که تحت شیمی درمانی هستند رایج است. در این صورت مخاط دهان به دلیل واکنش شیمی درمانی و پرتودرمانی بسیار حساس می شود، چون سلول های مخاطی گوارشی جزو سلول هایی هستند که با سرعت بالا تقسیم می شوند. شیمی درمانی باعث کاهش گلبول های سفید و کاهش قدرت دفاعی مخاط دهانی در برابر میکروب ها می شود و در نتیجه آنها را در برابر عفونت ها آسیب پذیرتر می کند.

نقص ایمنی بدن و آفت های بزرگ

قدرت دفاعی افراد مبتلا به نقص ایمنی بسیار ضعیف است. ایدز یا همان سندرم نقص ایمنی اکتسابی شناخته شده ترین این مشکل است و باعث بروز عفونت های دهانی مانند آفت ها می شود. در بین افرادی که دچار نقص ایمنی هستند این آفت ها بزرگ هستند، به طوری که اندازه ی آنها تا یک سانتی متر نیز می رسد.

آفت را با مشکلات دهانی دیگر اشتباه نگیرید

برخی بیماران با مشاهده ی هر نوع ضایعه ای در دهان، آن را آفت تلقی می کنند. معمولا آفت ها با مشکلات زیر اشتباه گرفته می شوند:

– سرطان حفره ی دهان که باعث بروز زخم های دهانی می شود. این زخم ها الزاما دردناک نیستند.

– هرپس یا همان تبخال بخصوص در کودکان که باعث بروز جوش های ریز در دهان می شود.

– زخم های تروماتیک مانند سوختگی، مخاط آسیب دیده دهان بعد از مسواک زدن محکم.

– توموهای خوش خیم دهان که در اثر تغییرات هورمونی مانند بلوغ، بارداری و غیره ایجاد می شوند.

– قارچ های دهانی

راه و روش های پیشگری و درمان آفت دهان

برای پیشگیری از بروز آفت‌ دهان‌ رعایت نکات زیر ضروری است:

– دندان های‌ خود را روزانه‌ حداقل‌ دو بار مسواک‌ بزنید و مرتب از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ کنید تا تمیزی‌ و سلامتی‌ دهان‌ و دندان ها حفظ‌ شود.

– حتی ‌المقدور سعی‌ کنید استرس نداشته‌ باشید.

– از تماس‌ نزدیک‌ با افراد دچار عفونت خودداری‌ کنید.

– دقت‌ کنید که‌ آفت‌، بیشتر بعد از خوردن‌ چه‌ نوع‌ غذایی‌ رخ‌ می ‌دهد.

– از خوردن‌ غذاهایی‌ که‌ به‌ نظر باعث‌ آغاز حمله‌ می ‌شوند، خودداری‌ کنید.

درمان

– تنها راه درمان آفت راجعه (برگشت پذیر)، رعایت مواردی است که باعث صدمه و تحریک مخاط دهان می ‌شود، مثلا از مصرف غذاهای سفت و خشن مانند برنج برشته شده (ته دیگ) و یا مسواک زدن به طرز ناصحیح، خوردن گردو و غذاهای محرک خیلی سرد و خیلی داغ خودداری شود.

– همچنین بهتر است آزمایش هایی جهت اندازه گیری آهن خون و ویتامین B12 و اسید فولیک نیز داده شود تا چنانچه کمبودی از این لحاظ در بدن وجود دارد، برای همیشه برطرف گردد. اگر علائم دیگری مثل زخم در ناحیه ی تناسلی و مشکل چشمی یا مفصلی وجود نداشته باشد، موارد یاد شده کفایت می ‌کند.

– عموما بیماری در اکثر بیماران با گذشت عمر بهبود یافته یا دفعات عود کم می‌ شود. در صورتی که در یک فرد بالغ آفت شروع یا تشدید شود، بایستی به یک عامل زمینه‌ای مشکوک شویم.

– ابتدا بایستی بیماری هایی که آفت معمولاً به همراه ‌آنها دیده می ‌شود یا عوامل مستعد کننده ی عمومی برای ایجاد آفت رد شوند. درمان همیشه رضایت‌ بخش نیست، ولی رعایت بهداشت دهان و استفاده از دهان شویه ی تتراسایکلین، می تواند به بهبودی بیمار کمک نماید.

– در صورتی که ارتباطی بین بروز آفت با یک ماده ی غذایی( مثل گردو ، پسته و … ) دیده می ‌شود، بایستی آن ماده ی غذایی از رژیم غذایی بیمار حذف شود.

– امکان‌ دارد توصیه‌ به‌ کشت‌ زخم شود تا بتوان‌ آفت‌ را از زخم‌ هرپسی (تب خال)‌ افتراق‌ داد، یا احیاناً اگر عفونت‌ باکتریایی‌ ثانویه‌ وجود داشته‌ باشد، آن‌ را تشخیص‌ داد.

– دهان‌ را روزانه‌ ۳ بار یا بیشتر با محلول‌ نمک‌ (نصف‌ قاشق‌ چای خوری‌ نمک‌ در یک‌ لیوان‌ آب‌ حل‌ شود) شستشو دهید، البته‌ به‌ شرط‌ اینکه‌ خیلی‌ دردناک‌ نباشد.

– زخم ها را مرتباً با کمک‌ گوش‌ پاک‌ کن‌ یا چیزی‌ شبیه به‌ آن‌ که‌ آغشته‌ به‌ پراکسید هیدروژن ۲درصد باشد، پاک‌ کنید.

– اگر آفت‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان‌، بریس‌ یا دندان‌ مصنوعی‌ ایجاد شده‌ باشد، بایستی به‌ دندان پزشک‌ مراجعه‌ شود، زیرا تا زمانی‌ که‌ این‌ نوع‌ مشکلات‌ برطرف‌ نشود آفت‌ دهان‌ خوب‌ نمی ‌شود.

عواقب مورد انتظار

اکثر زخم های‌ آفتی‌ بدون‌ برجای‌ گذاشتن‌ جوشگاه‌ در عرض‌ ۲ هفته‌ خوب‌ می‌ شوند. حملات‌ مکرر آفت‌ شایع‌ هستند. آفت‌ ممکن‌ است‌ به‌ صورت‌ یک‌ زخم‌ حداکثر ۳-۲ بار در سال‌ تا بروز بدون‌ وقفه ی‌ چندین‌ زخم‌ در سال،‌ رخ‌ دهد.

داروها

– بی ‌حس‌ کننده‌های‌ موضعی‌ برای‌ تخفیف‌ درد مناسب است.

– خمیر حاوی‌ یک‌ مشتق‌ استرویید به‌ همراه‌ تریامسینولون استوناید، اگر به‌ محض‌ شروع‌ زخم‌ مالیده‌ شود، می ‌تواند از بروز درد جلوگیری‌ کند.

– دارویی‌ که‌ برای‌ حمله‌ ی قبلی‌ آفت‌ تجویز شده‌ است‌ را نگاه‌ دارید. در صورت‌ بروز مجدد آفت‌، بلافاصله‌ آن‌ را مصرف‌ کنید. درمان‌ هر چه قدر زودتر آغاز شود، آفت‌ خفیف ‌تر خواهد بود.

رژیم غذایی

محدودیتی برای آن وجود ندارد، مگر پرهیزاز غذاهایی که آفت را بدتر می کنند. هنگام بهبود آفت هر چه می توانید بیشتر مایعات بنوشید و یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.

برای تخفیف درد، مایعات را با نی بنوشید. مواد غذایی که کمتر باعث درد می شوند،عبارتند از: شیر،ژلاتین مایع، ماست و بستنی.

در این شرایط به پزشک مراجعه کنید

– در صورتی که درجه ی حرارت بدنتان به ۹/۳۸ درجه سانتی گراد یا بالاتر برسد.

– اگر علی رغم درمان، آفت در عرض ۳ روز بهبود نیابد.

– در صورتی که درد در حین درمان، تخفیف نیابد و قابل تحمل نباشد.

– اگر کودکی که دهانش آفت می زند، وزن کم کند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

برای ورود به کانال تلگرام >>>هروی دنتال<<< کلیک کنید